موقعيت جغرافيائی استان مرکزی:

تقریباً در مرکز ایران قرار دارد. استان مرکزی از شمال به استان‌های تهران و قزوین، از غرب به استان همدان، از جنوب به استان‌های لرستان و اصفهان و از شرق به استان‌های تهران، قم و اصفهان محدود شده است. این استان با مساحتی معادل ۲۹٬۵۳۰ کیلومتر مربع حدود ۱،۸۲ درصد از مساحت کل کشور را به خود اختصاص داده است. بر اساس آخرین تقسیمات کشوری درسال ۱۳۷۵، استان مرکزی دارای ۸ شهرستان، ۱۵ بخش، ۱۹ شهر، ۶۰ دهستان و ۱٬۳۹۴ آبادی دارای سکنه و ۴۶ آبادی خالی از سکنه است. مرکز این استان شهر اراک است.

شهرهای مهم این استان عبارت‌اند از: اراک، خمین، ساوه، محلات، دلیجان، تفرش، شازند و آشتیان. استان مرکزی به عنوان چهار راهی است که استان های غربی-شرقی و شمالی-جنوبی را به یکدیگر متصل می کند. این استان علاوه بر موقعیت خاص جغرافیایی به سبب وجود کارخانه های صنعتی از قبیل نیروگاه، کارخانه های پتروشیمی، ماشین سازی، کمباین سازی، آلومینیوم سازی و انبوهی از شرکت ها و کارخانه های صنعتی و تولیدی؛ یکی از قطب های صنعتی کشور می باشد.  

 

اطلاعات عمومی استان:

• جمعيت1.530.000 نفر 1/57 درصد در نقاط شهری و 9/42% در نقاط روستایی ساکن هستند
• مساحت: 29530 کیلومتر مربع در حدود 8/1 درصد از مساحت کل کشور را در بر می گیرد
• گویش ها: فارسی، ترکی، لری، راجی و تاتی
• مذاهب: 6/99% مسلمان (شیعه) و اقلیت های مذهبی مانند زرتشتی، ارمنی و کلیمی
• استان های همجوار: این استان از شمال به تهران و قزوین و قم از غرب به همدان و از جنوب به اصفهان محدود است
• مرکز استان: اراک

 

تقسیمات استانی:   استان مرکزی دارای 10 شهرستان، 27 شهر، 61 دهستان و 1539 آباده می باشد. شهرستان های تابعه استان عبارتند از: اراک، آشتیان، تفرش، خمین، ساوه، شازند، محلات، دلیجان، کمیجان و زرندیه. شاخص های اقتصادی استان:نرخ بیکاری:9/7

درصدتولید ناخالص استان:   7/19181 میلیارد ریالسهم ناخالص استان از کل تولید ناخالص ملی: 58/2 درصدسرانه درآمد ناخالص استان

خانوار شهری:   25.151.894 ریال و خانوار روستایی 2.188.062 ریال.

سرانه هزینه استان:   خانوار شهری: 4.369.740 ریال و خانوار روستایی 1.070.406 ریال.

 

صنايع دستی:

در اکثر شهرستان‌های استان مرکزی صنایع مختلف دستی وجود دارند که عمدتاً خاص عشایر منطقه‌اند. عشایری که در محدوده استان زندگی می‌کنند، بومی منطقه نیستند و اکثر آنها از نواحی دیگر به این منطقه مهاجرت کرده و سکنی گزیده‌اند.

 

مهم‌ترین گروه‌های ایلی استان:

شامل شاهسون‌ها، ایل کله کویی، ایل میش مس (مست)، ایل خلج، ایل راوه و ایل کرد (کلهر) هستند که به ویژه زنان و دختران انواع صنایع دستی را تولید می‌کنند.مهم‌ترین صنعت دستی استان فرش است که فرش ساروق از شهرتی جهانی برخوردار است. علاوه بر آن گیوه که نوعی پاپوش دستدوز تولید شده از نخهای قالیست از جمله صنایع دستی در خور توجه این استان است که در سنجان و وفس تولید می‌شود.

 

مفاخر استان مرکزی:

 

استان مركزي بلحاظ فرهنگي و مذهبي يكي از مراكز اصلي تربيت و پرورش انديشمندان ، شعرا ، عرفا ، سياستمداران و بزرگان مذهب و شيعه محسوب مي شود . از مشاهير و علما ديني و ادب و فرهنگ اين سرزمين مي توان به:

1. امام خميني ( ره ) بنيانگذار جمهوري اسلامي ايران
2. پروفسور حسابي
3. ميرزا تقي خان امير كبير
4. قائم مقام فراهاني
5. عباس اقبال آشتياني نويسنده
6. ميرزا حسن آشتياني علماي ديني
7. سلمان ساوجي اديب و شاعر
8. اديب الممالك فراهاني اديب و شاعر
9. ميرزا ابوالقاسم قائم مقام از مردان سياست
10. فخر الدين عراقي
11. آيت الله العظمي اراكي ( ره)
12. ملا احمد نراقي ( ره )
13. ملا مهدي نراقي ( ره )
14. آيت الله حاج آقا محسن عراقي ( ره )
15. آيت الله آقا نورالدين حسيني ( ره )
16. مصدق
17. فروغ فرخزاد
18. پروين اعتصامي
19. ابوعبدالله آبي
20. محمد رضا آشتياني
21. محمد علي اراكي
22. ميرزا سيد علي اكبر تفرشي
23. مير فيض الله تفرشي
24. مير مصطفي حسيني تفرشي
25. حويزي
26. ابوالقاسم دانش آشتياني
27. محمد رضا دروديان
28. هادي دليجاني
29. شيخ محمد راستين
30. كربلايي كاظم ساروقي
31. آخوند حاج ملا فتحعلي سلطان
32. شيخ علي نخستين
33. ملا ابوطالب
34. ملا محمد علي محلاتي
35. ميرزا فضل الله نصير الاسلامي
36. سيد عبد المجيد وفسي
37. هاشمي سنجاني
38. سعدالملك آبي
39. محمود آستانه
40. ارفيع آستانه ايي
41. آقا علي آشتياني
42. ميرزا موسي آشتياني
43. احمد قوام
44. قوام الدوله
45. محيط فراهاني
46. ميرزا يوسف مستوفي الممالك
47. مشير الدوله 
48. حسن ملكي
49. علي منصور
50. وثوق الدوله
51. ميرزا حسن خان وزير نظام ( برادر امير كبير )
52. محمد استعلامي
53. محمد حسابي
54. مصطفي چمران
55. ابراهيم دهگان
56. مرتضي ذبيحي
57. حبيب الله ذوالفنون
58. محمد رضا محتاط
59. مير اسماعيل ميرفخرايي
60. دكتر مؤسس نيسانيان
61. محمد قريب ابن ساوجي
62. بيدل آشتياني
63. هوشنگ ترابي
64. بهاء الدين ساوجي
65. سلمان ساوجي
66. ابوالحسن فراهاني
67. ميرزا محمد حسن فراهاني( وفا )
68. محمد علي مرداني
69. ابوالحسن ملک
70. سيد علي نجفي زاده
71. نظامي گنجوي
72. اويس وفي
73. عبدالرحمن بين عيسي همداني
74. نصيراهمداني
75. محمد آستانه
76. علي اكبر اميني
77. كاظم ايرجي
78. اسماعيل تفرشي
79. ابوالفضل جليلي
80. صابر رهبر
81. علي حاتمي
82. فرهاد رستم پور
83. غلامرضا رمضاني
84. ابوالفضل جليلي
85. آقا علي اكبرخان فراهاني
86. بهزاد فراهانی
87. آقا غلامحسين فراهاني
88. محمود فرهمند
89. واروژ كريم مسيحي
90. بهروز مبصري
91. رضا موسوي زاده
92. حاتم عسگري
93. فتحعلي واشقاني فراهاني
94. احمد بورقاني فراهاني
95. ذبيح بهروز
96. ابوتراب حلبي
97. محمد خرمشاهي
98. محمد باقر صدرا
99. سعيد قاضي سعيدي
100. محمد كوهپايه اي
101. مرتضي هزاوه ايي
102. باقر موسوي
103. امير طوفان ( صمصام الملك )

 

امام خميني ره:

آيت الله العظمي حاج آقا روح الله مصطفوي موسوي امام خميني ، بنيانگذار جمهوري اسلامي در بيستم جمادي الثاني سال 1320 هـ . ق در شهر خمين قدم به عرصه وجود گذاشتند . مهمترين تأليفات ايشان : شرح دعاء سمر به زبان عربي ، لقاءالله تفسير سوره حمد _ جهاد با نفس _ اربعين _ آداب الصلات _ شرح حديث جنود عقل و جهل _ سر الصلاه يا معراج السالكين _ كتاب الطهاره _ كتاب البيع _ رساله في التقيه _ رسال لاضرر